NAMAMATAY SYA DAHIL SA BULOK NA SISTEMA.

 HINDI NAMAMATAY ANG PILIPINO DAHIL SA SAKIT NIYA. NAMAMATAY SYA DAHIL SA BULOK NA SISTEMA.

Real talk.

Sa ibang bansa, pag inatake ka sa puso ambulance darating in 5 minutes.

Sa Pilipinas, pag inatake ka maghahanap ka muna ng tricycle, tapos pipila ka sa ER ng 4 na oras, tapos sasabihin "walang bakante, lipat kayo sa kabila."

Sa ibang bansa, pag na-diagnose ka ng cancer gagamutin ka agad.

Sa Pilipinas, pag na-diagnose ka tatanungin ka agad "may PhilHealth ba? may pang-deposit ba? may pang-CT scan ba?" Hindi gamot ang unang hanap, pera.

Sa ibang bansa, gamot ang binibigay sa ospital.

Sa Pinas, reseta ang binibigay tapos bibili ka sa labas. Tapos wala ka palang pambili kaya uuwi ka na lang na may sakit pa rin.

Sa ibang bansa, may sakit ka, pahinga ka.

Sa Pilipinas, may sakit ka, kailangan mo pa magtrabaho kasi pag hindi ka pumasok, walang sahod. Pag walang sahod, walang gamot.

Kaya yung nanay namatay hindi dahil malala sakit niya.

Namatay kasi walang pang-deposit na P20,000.

Yung tatay namatay hindi dahil wala nang lunas.

Namatay kasi walang ambulansya na dumating, at yung ospital 2 oras pa ang layo.

Yung bata namatay hindi dahil mahina katawan niya.

Namatay kasi walang bakuna sa center, at yung doktor wala kasi nasa private clinic.

Bulok ang sistema.

Yung budget ng DOH bilyon-bilyon, pero sa center walang paracetamol.

Yung PhilHealth may pondo, pero hindi mo maramdaman pag naka-confine ka na.

Yung ospital pinaganda sa picture, pero sa loob sira ang X-ray, sira ang elevator, kulang ang nurse.

Kaya wag nyo sabihin na "mahina kasi katawan."

Hindi mahina katawan ng Pilipino. Matibay nga eh. Nakakaya mabuhay sa baha, sa usok, sa pagod, sa puyat, sa kulang na sahod.

Ang mahina, yung sistema na dapat sumasalo sa kanya.

Sa Pilipinas, pag mahirap ka at nagkasakit ka, dalawa lang patutunguhan mo: mabaon sa utang o mamatay.

Walang middle.

At yun ang pinakabulok sa lahat.

Japanese people eat rice.

 JAPANESE PEOPLE EAT RICE EVERY DAY. YET THEY STILL STAY SLIM, RARELY GET HEART DISEASE AND HAVE SOME OF THE BEST METABOLIC HEALTH IN THE WORLD. IT COMES DOWN TO ONE WEIRD HABIT THEY DO AFTER EATING. HERE'S WHAT IT IS:

In Japan, the obesity rate is only about 4%.

In Indonesia it is already over 10%, and that does not even count the people who are overweight.

Yet rice is on the Japanese table every day.

Studies from the WHO and The Lancet show what that looks like over a whole life.

People in Japan have the longest lifespan, living past 84 years on average

They also rarely get chronic diseases like heart disease, even though they eat rice and noodles every day.

The foods many diets blame are right there on their plates

And they stay active and fit even after 70 years old.

Their bodies keep working well at an age when many people start to slow down.

The reason starts right after they eat.

One small habit turns out to be very powerful: walking after eating.

In Japan, many homes are not very big.

But after dinner, people rarely sit down right away or lounge around

Instead, they take a short, easy stroll called "shinpai sanpo".

It can be a lap around the house or a walk to a neighbor's shop.

Nothing about it feels like a workout.

Research shows that light walking for just 2 to 5 minutes after a meal can:

Significantly lower blood sugar

Help stop sharp insulin spikes

Get small muscles burning glucose faster

Breaking up long periods of sitting with light walking helps too.

A 2022 review in the journal Sports Medicine found it improved both blood sugar and insulin after meals.

This is where most of us do it differently.

After eating, we usually sit right down on the couch or lounge around.

The short walk that people in Japan take never happens.

Walking after meals is not the only habit they keep around food.

They also:

• Eat slowly

Use small plates

Eat fewer processed foods

Take time to enjoy mealtime

Put together, these habits keep their metabolism active into old age, even at 60 to 80 years old.

And they don't need to bother counting calories to get there

Sometimes it is not the rice or noodles that make people gain weight.

It is the habits after eating, and how often people eat, that go against how the body works.

Working with your body after every meal, for decades, helps decide how long and how well you live

Makakita ng Kaunti

May point talaga.

 May point talaga. Noong 90s, maraming parents ang hindi nakapagtapos ng pag-aaral, pero they knew how to raise children with respect, discipline, humility, and good manners.

Hindi man sila highly educated, they understood that raising a child isn't just about providing for their needs. It's also about teaching them how to treat other people.

These days, kahit highly educated ang parents, hindi guaranteed na well-raised din ang children.

Sometimes, too much focus goes into academic achievements, gadgets, and material things, while basic manners, accountability, and respect are overlooked.

Having everything a child wants doesn't necessarily mean they're getting everything they need.

Let's be honest, a diploma doesn't automatically make someone a good parent.

A child can be academically excellent but still lack respect, empathy, and self-discipline.

What's the point of being highly educated if you can't even show basic decency toward other people?

Intelligence is important, but character matters just as much.

At the end of the day, raising successful children is one thing, but raising decent human beings is another.

Parents shouldn't just prepare their children for a competitive world. They should also teach them how to live in it with respect and integrity.

Because good education may open doors, but good character determines how you treat people once you're through them.

Makakita ng Kaunti

Yan ang tranportasyon sa Pinas.

 PAG MAY OKASYON, ASAHAN MONG PAHIRAPAN BAGO KA MAKAUWI SA BAHAY

Hindi yan pila sa concert.

Pila yan ng Pilipinong gusto lang umuwi.

Undas. Pasko. New Year. Mahal na Araw.

Sa ibang bansa, pag may okasyon, mas dumadami tren, mas dumadami bus, may libreng sakay pa para lahat makauwi sa pamilya.

Sa Pilipinas, pag may okasyon, mas dumadami pasahero, mas kumokonti bus, mas nagtataas pa ng singil, mas siksikan pa.

Same bus. Same tren. Same terminal na luma. Pero x3 yung tao.

Kaya anong nangyayari?

Yung nanay may kargang bata, nakatayo ng 3 oras.

Yung tatay may dalang maleta at karton, pawis na pawis kakatakbo sa bus na paalis na.

Yung lola, hinihingal na sa tulakan.

Gusto lang naman umuwi sa probinsya. Gusto lang makasama pamilya.

Pero kailangan pa makipag-patayan.

Tapos makikita mo sa news: "Mahigit 300% increase sa pasahero sa bus terminal."

Hindi yan achievement.

Kabiguan yan ng sistema.

Kasi sa ibang bansa, pinaghandaan ang okasyon.

Dito, ginawang negosyo ang okasyon.

Colorum bus biglang sulpot, doble singil.

Tricycle na P20, gagawing P100 "holiday rate" daw.

Ticket scalper sa bus, bentahan ng pwesto.

Lahat kumikita sa paghihirap mong umuwi.

Real talk:

Sa ibang bansa, okasyon para makauwi ka.

Sa Pilipinas, okasyon para iparamdam sayo na mahirap ka.

Na kung wala kang kotse, magtiis ka sa pila.

Na kung wala kang pang-plane, magtiis ka sa 12 oras na byahe na sardinas.

Kaya yung iba, hindi na umuuwi.

Hindi dahil ayaw nila pamilya nila.

Dahil sa sobrang hirap ng byahe, parang hindi na worth it umuwi.

Isipin mo, umuwi ka para magpahinga, pero pagod na pagod ka na bago ka pa makarating sa bahay nyo.

Yan ang transportation sa Pilipinas.

Hindi ka pinapauwi.

Pinapahirapan ka bago ka pauwiin.

#hustleoverslavery

Makakita ng Kaunti

HANGGANG KAILAN NATIN I-NONORMALIZE YUNG SIKSIKAN SA PILIPINAS?

Real talk, hindi normal yung nararanasan mo araw-araw. Ginawa lang nilang mukhang normal.

Sa ibang bansa, pag siksikan sa train, NEWS yan. Investigation agad. "Bakit siksikan? Dagdagan ang tren."

Sa Pilipinas, pag siksikan sa MRT, LRT, bus, jeep

"Ganun talaga. Tiis lang. Masanay ka na. Maaga ka gumising."

Anyare?

SA JEEP: Dati 10 lang sakay. Ngayon 14, may 2 pa nakasabit, may bata pa sa bubong ng tuhod mo. Pag nahulog ka, kasalanan mo pa kasi sumabit ka.

SA BUS: Dati may pila. Ngayon agawan. Tulakan. Takbuhan. Kung sino malakas, siya may upuan. Kung babae ka, buntis ka, matanda ka bahala ka sa buhay mo.

SA MRT / LRT: Dati transport. Ngayon sardinas. Pila pa lang 1 oras. Pagdating ng tren, hindi ka pa makakasakay sa sobrang siksik. 2, 3 tren ang palalampasin mo bago ka makasingit. Pagpasok mo, mukha mo nasa kilikili na ng katabi mo. Pero bawal ka magreklamo kasi "rush hour eh."

SA PILAHAN NG JEEP SA KANTO: Walang maayos na terminal. Nasa kalsada ka naghihintay sa ilalim ng araw, walang bubong, walang upuan. Pag umulan, basang-basa ka bago ka pa makasakay.

At ang pinaka masakit sanay na tayo.

Sanay na tayong pagpawisan ng malagkit bago pumasok sa trabaho.

Sanay na tayong ma-late kasi siksikan.

Sanay na tayong mabastos sa siksikan pero hindi makapalag kasi siksikan nga.

Sanay na tayong sabihin na "tiis lang, Pilipino tayo, matiisin."

HINDI MATIISIN ANG TAWAG DUN. PINABAYAAN.

Sa ibang bansa, pinag-aaralan kung paano maging komportable commuter.

Sa Pinas, pinag-aaralan kung paano ka pa mas maisiksik.

Bakit sa Singapore, Japan, Korea — kahit rush hour, may linya, may aircon, may interval na 2 minuto lang may tren na ulit?

Bakit sa Pilipinas, 10 minuto bago dumating, tapos pag dumating punuan na?

Hindi dahil mahirap ang Pilipinas.

Dahil sanay ang sistema na mahirapan ka.

Kasi pag sanay ka nang mahirapan sa biyahe, hindi ka na magrereklamo. Papasok ka pa rin kahit pagod ka na bago pa magsimula araw mo.

Kaya tanong ulit:

Hanggang kailan natin i-normalize?

Hanggang kailan mo sasabihin sa sarili mo na "okay lang" yung hindi naman okay?

Hindi forever dapat ganito.

Pero magiging forever ito hanggat tinatanggap natin na "ganyan talaga sa Pinas."

Hindi ganyan sa Pinas. Ginawa lang nilang ganyan.

At kaya pa nating baguhin, kung hihinto tayong pumalakpak sa siksikan at magsimula tayong mag-demand ng maayos.