Kapag pagod na ang tao, naghahanap ng savior. Kapag paulit-ulit nang binigo ng sistema, naghahanap ng isang pangalan na sasalo sa lahat. Kapag nasanay sa korapsyon, dynasty, at trapo politics, ang tanong natin minsan hindi na “Ano ang plano?” kundi “Sino ang malakas?” Hindi na “Ano ang nagawa?” kundi “Sino ang sikat?” Hindi na “May kakayahan ba?” kundi “Kaninong anak? Kaninong asawa? Kaninong kapatid?”
Dito pumapasok ang babala nina Vico Sotto, Leni Robredo, at Miriam Defensor Santiago: huwag gawing relihiyon ang pulitika. Huwag gawing teleserye ang gobyerno. Huwag gawing family heirloom ang public office.
Sabi ni Vico, “Huwag tayo maghanap ng savior.” Simple, pero matalas. Dahil ang demokrasya, hindi dapat nakasandal sa iisang taong inaabangan nating bumaba mula sa ulap dala ang ten-point plan at magic wand. Ang tunay na pagbabago, hindi one-man show. It is institutions, systems, competent teams, accountable leadership, and citizens who refuse to be reduced into fans.
Kaya tama rin siya nang sabihin niyang dapat tigilan natin ang pagtrato sa government officials na parang showbiz personalities. Dahil kapag ang pulitiko ay ginawang artista, ang botante nagiging audience. Palakpakan ang sukatan. Viral clip ang resibo. Charisma ang platform. At kapag nagkamali ang iniidolo, ang unang instinct ng fans ay hindi maningil, kundi mag-defend.
Diyan nagsisimula ang pagkabulok: kapag ang loyalty sa tao ay mas mataas kaysa loyalty sa bayan.
Sabi naman ni Leni Robredo, “Alisin yung mentality na may isang savior… Wala namang monopoly ng kakayahan.” Ito ang linya ng lider na hindi lasing sa sariling imahe. Hindi niya sinabing siya lang ang pag-asa. Hindi niya sinabing siya lang ang marunong. Hindi niya ginawang hostage ang future ng bansa sa pangalan niya. Ang sinabi niya: marami ang may kakayahan.
At iyon ang tunay na democratic imagination: ang maniwalang hindi nauubos sa isang apelyido, isang mukha, isang kulay, isang kampo, o isang kandidato ang galing ng Pilipino.
Dahil kapag naniwala tayong iisa lang ang pwedeng magligtas sa atin, tinuruan din natin ang sarili nating maging inutil. Para bang wala nang barangay captain na pwedeng maging mahusay, walang mayor na pwedeng umangat, walang civil servant na pwedeng mamuno, walang ordinaryong mamamayan na pwedeng magbago ng sistema. Savior politics does not only exaggerate the leader. It insults the people.
At si Miriam Defensor Santiago, gaya ng dati, diretso sa buto: “Leadership is not about personality…. Leadership is about behavior— ano ang nagawa mo?”
Hindi kung gaano ka kagaling magsalita sa entablado. Hindi kung gaano ka karami magpa-tarpaulin. Hindi kung gaano ka kadalas magpa-picture sa mahirap habang hawak ang platong may pancit. Hindi kung gaano ka kalakas sa survey dahil kilala ang apelyido mo. Ang tanong: ano ang nagawa mo? Ano ang batas? Ano ang serbisyo? Ano ang pinrotektahan? Ano ang inayos? Ano ang hindi mo ninakaw?
At pagdating sa dynasties, mas lalo siyang walang pasensya sa palusot. “Sila lang ba ang magaling? Sila lang ba ang may kaya?” tanong ni Miriam. Dahil iyon ang malaking kabastusan ng political dynasty: ipinapasa ang posisyon na parang mana, pero ang gastos ay buwis ng taumbayan. Ginagawang monarkiya ang republika. Ginagawang private property ang public office. Ginagawang bloodline ang qualification.
Kung anak ka ng magaling, hindi ibig sabihin magaling ka. Kung asawa ka ng nanalo, hindi ibig sabihin ikaw ang natural successor. Kung kapatid ka ng nasa poder, hindi ibig sabihin ikaw ang next episode. Hindi family business ang gobyerno. Hindi subdivision homeowners’ association ang bayan. Hindi pork barrel ang pamana.
Kaya kung seryoso tayong ayusin ang bansa, kailangan nating tigilan ang tatlong bisyo: savior politics, personality politics, at dynasty politics.
Huwag tayong bumoto dahil kinikilig tayo. Huwag tayong bumoto dahil naaliw tayo. Huwag tayong bumoto dahil familiar ang apelyido. Huwag tayong bumoto dahil “mabait naman tingnan,” “nakakatawa,” “matapang magsalita,” o “anak siya ni ganito.” Ang gobyerno, hindi audition. Ang boto, hindi fan vote. Ang Pilipinas, hindi inheritance.
Ang dapat hanapin: competence, integrity, track record, discipline, empathy, and the humility to build institutions bigger than oneself.
Dahil ang tunay na lider, hindi nagpapaluhod ng bayan sa harap ng pangalan niya. Ang tunay na lider, nagtuturo sa bayan na tumayo.
Hindi natin kailangan ng tagapagligtas.
Kailangan natin ng mga lingkod-bayang kayang magtrabaho, kayang managot, kayang makinig, kayang umamin, kayang magtayo ng sistema, at higit sa lahat, kayang iwan ang kapangyarihan nang hindi ginagawang mana.
Sa dulo, ang tanong sa bawat kandidato ay hindi “Ikaw na ba ang savior namin?”
Ang tanong ay mas simple, mas demokratiko, at mas delikado sa mga walang resibo:
Ano ang nagawa mo — at para kanino?
No comments:
Post a Comment